生活口语

中文口语集

Հոգևոր արժեքների կղզին
Վերջերս մի խելացի մարդու հետ կարդում էինք մի հետաքրքիր առակ: Այստեղ ուզում եմ ձեզ համար կարդալ այդ առակը: 
Ժամանակին, շատ վաղուց, Երկրի վրա գոյություն ուներ /կար/ մի կղզի, որտեղ ապրում էին բոլոր հոգևոր արժեքները։ Մի օր նրանք նկատեցին, որ կղզին սկսել է անցնել ջրի տակ։ Բոլոր արժեքները նստեցին իրենց նավերը և հեռացան։
Կղզում մնաց միայն Սերը։ Նա սպասեց մինչև վերջին պահը, բայց երբ սպասելն այլևս անիմաստ դարձավ, նա էլ ցանկացավ հեռանալ կղզուց։
Այդ ժամանակ Սերը դիմեց Հարստությանը և խնդրեց, որ իրեն վերցնի իր նավի վրա։ Սակայն Հարստությունը պատասխանեց.
— Իմ նավը լի է ոսկով ու թանկարժեք գանձերով, քեզ համար այստեղ տեղ չկա։
Երբ կողքով անցնում էր Տխրության նավը, Սերը դիմեց նրան, բայց նա ասաց.
— Ների՛ր, Սե՛ր, ես այնքան տխուր եմ, որ պետք է միշտ մենակ մնամ։
Այդ պահին Սերը տեսավ Հպարտության նավը և օգնություն խնդրեց նրանից, սակայն Հպարտությունն ասաց, որ Սերը կխախտի իր նավի ներդաշնակությունը։
Անցնում էր նաև Ուրախությունը, բայց նա այնքան էր տարված զվարճանքով, որ նույնիսկ չլսեց Սիրո կանչերը։
Այդժամ Սերը լիովին հուսահատվեց։
Բայց հանկարծ նա իր հետևից լսեց մի ձայն.
— Գնա՛նք, Սե՛ր, ես քեզ կտանեմ։
Սերը շրջվեց և տեսավ մի ծերունու։ Նա Սիրուն հասցրեց ցամաք, և երբ ծերունին հեռացավ, Սերը հանկարծ հասկացավ, որ մոռացել է հարցնել նրա անունը։
Այդ ժամանակ նա դիմեց Գիտելիքին.
— Ասա՛ ինձ, Գիտելի՛ք, ո՞վ էր նա, որ ինձ փրկեց։ Ո՞վ էր այդ ծերունին։
Գիտելիքը նայեց Սիրուն և պատասխանեց.
— Դա Ժամանակն էր։
— Ժամանա՞կը, — զարմացավ Սերը։ — Բայց ինչո՞ւ նա ինձ փրկեց։
Գիտելիքը նորից նայեց Սիրուն, ապա նայեց հեռուն, ուր գնացել էր ծերունին, և ասաց.
— Որովհետև միայն Ժամանակն է գիտակցում, թե որքան կարևոր է Սերը կյանքում։

…
Առակի քննարկման ժամանակ զրուցակիցս մի հետաքրքիր բան նկատեց, որի վրա ես ուշադրություն չէի դարձրել: 
Նա ասաց. 
Ինչպես է ստացվում, որ բոլորը նավ ունեին, բացի՝ Սիրուց:  - Եվ նա մեկնաբանեց դա այսպես: - Սերն այնքան ահոգ է ապրում, այնքան երազկոտ է, որ երբեք չի մտածում հեռանալու մասին: Իսկ մյուս արժեքներն ավելի ռեալիստ են: 
Իսկ դուք ի՞նչ եք կարծում, ինչո՞ւ Սերը նավ չուներ: 


․․․ մասին 

Հոգևոր արժեքների կղզին #23

Ի՞նչ է Վեբլենի էֆեկտը և ի՞նչ կապ ունի թվալու հետ: 
Կարծում եմ, մենք բոլորս ճանաչում ենք այնպիսի մարդկանց, ովքեր սիրում են ունենալ թանկարժեք իրեր, օրինակ՝ թանկարժեք հեռախոս կամ պայուսակ: Եվ մենք գիտենք, որ այդ մարդիկ այդ թանկարժեք հեռախոսը ձեռք են բերել  /գնել են/ պարտքով, բայց իրենց համար շատ կարևոր է այդ հեռախոսն ունենալը, որովհետև այդ հեռախոսը թանկ է: Սա Վեբլենի էֆեկտն է: 
Այսինքն Վեբլենի էֆեկտը այն երևույթն է, երբ մարդիկ ավելի շատ են ուզում գնել ինչ–որ ապրանք՝ հենց այն պատճառով, որ այն թանկ է։
Սա այդքան էլ օրինաչափ չէ, քանի որ ապրանքի գնի բարձրացումը պետք  է պատճառ դառնա, որ գնորդները քչանան, բայց տեղի է ունենում հակառակը՝ գնորդները շատանում են: 
Բայց ինչո՞ւ են մարդիկ գնում թանկ ապրանքներ: 
Դա ցուցադրական սպառում է: Այսինքն թանկարժեք ապրանքի միջոցով մարդն ուզում է ցույց տալ իր կարողությունները, իր կարգավիճակը, իր հաջողությունը։ Դա նշանակում է, որ եթե ես գնում եմ թանկարժեք հեռախոս, քանի որ այդ հեռախոսը թանկ է, ուրեմն այդ հեռախոսը ավելի շատ ուրիշներին ցույց տալու համար է, քան թե ինձ համար: Այսինքն հեռախոսի միջոցով ես ուզում եմ ասել, որ ես հարուստ եմ, ես հաջողակ եմ: Ես ուզում եմ, որ իմ հեռախոսը պատմի իմ մասին, ցույց տա, թե ով եմ ես: Իսկ եթե ես ունեմ թանկարժեք հեռախոս, ուրեմն ես ինքս արժեքավոր /կարևոր/ եմ: 
Ծիծաղելի է, չէ՞: Հեռախոսն է որոշում, թե ով եմ ես: 
Հենց սա է Վեբլենի էֆեկտը, որն իր անվանումը ստացել է ամերիկացի տնտեսագետ Թորշթեյն Վեբլենի պատվին:
Պետք է նշել նաև մի կարևոր բան: Վեբլենի էֆեկտը գործում է միայն այն ապրանքների վրա, որոնք տեսանելի են ուրիշներին, քանի որ դրա իմաստը ցուցադրելն է /ուրիշներին ցույց տալը/։
Օրինակ՝ մարդը չի գնի թանկ ներքնազգեստ ուրիշներին ցույց տալու համար, բայց թանկ պայուսակ կգնի:
Իսկ դուք ունե՞ք թանկարժեք պայուսակ… 


Վեբլենի էֆեկտը #22

Քանի որ նախորդ էպիզոդի թեման շատ հետաքրքիր էր, հիշեցնեմ, որ նախորդ թողարկմանը խոսում էի «թվալու» և «լինելու» մասին, այս անգամ որոշեցի պարզել, թե ինչ է մտածում այդ մասին արհեստական բանականությունը՝ օրինակ ChatGPT-ն։ Ես ChatGPT-ին տվեցի հետյալ հարցը. «Ինչու՞ են մարդիկ նախընտրում թվալ և ոչ թե լինել»։ 
Արհեստական բանականությունը տվեց մի քանի հոգեբանական պատճառ։ Այստեղ կխոսեմ դրանցից մի քանիսի մասին։ 
 Մարդը ուզում է սիրված լինել։ Մեզ համար կարևոր է, թե ուրիշները ինչ են մտածում մեր մասին։ Մենք ուզում ենք ընդունված լինել մարդկանց կողմից։ 
Ապրելով մարդկանց մեջ՝ մենք չենք կարող խուսափել մրցակցությունից։ Հատկապես սոցիալական ցանցերի այս դարաշրջանում։ Մենք համեմատում ենք մեզ ուրիշների հետ, և միշտ ուզում ենք ավելի լավը լինել մյուսների համեմատ։ 
Շատերը գեղեցկությունը, հարստությունը, ցուցադրական հաջողությունը կապում են երջանկության հետ, սակայն ըստ արհեստական բանականության դրանք տալիս են կարճաժամկետ հաճույք, բայց ոչ երկարաժամկետ բավարարվածություն։
Կա մի հետաքրքիր բան, որի մասին նշում է արհեստական բանականությունը։ Այն ասում է, որ «թվալը» ավելի արագ է և ավելի հեշտ է քան «լինելը»։ Այսինքն գեղեցիկ լուսանկար անելն ավելի հեշտ է, քան մարմինը մարզելը։ 
«Լինելը»`
պահանջում է աշխատանք ինքնդ քեզ վրա,
պահանջում է հոգեբանական հասունություն,
պահանջում է անկեղծություն՝ նախ ինքներս մեզ հետ,
պահանջում է համբերություն, քանի որ արդյունքների համար ժամանակ է պետք,
երբեմն ստիպում է տեսնել մեր թույլ կողմերը:

Իսկ ցուցադրական սպառման՝ Վեբլենի էֆեկտի մասին, կպապտմեմ հաջորդ թողարկմանը։ 



Ի՞նչ է մտածում արհեստական բանականությունը #21

Ո՞րն է մեզ համար ավելի կարևոր՝ լինելը, թե թվալը... Կարծես թե պատասխանն ակնհայտ է, բայց շատ դեպքերում մենք նախընտրում ենք խաբել մյուսներին ու նաև ինքներս մեզ...

Լինե՞լ, թե թվալ #20

Եկե՛ք խոսեն այն մասին, թե արդյոք պատահականությունը տեղ ունի գրականության մեջ ... 